 |
 |
 |
| - programy - realizowane projekty - moja klasa - osiągnięcia - rok szkolny 2005/06 |
 |
 |
|
Program nauczania biologii w klasach I - II
liceum ogólnokształcącego
(zakres podstawowy)
(opracowany zgodnie z aktualnie obowiązującą
podstawą
programową dla liceów i techników
- www.men.waw.pl)
III. Treści nauczania
Klasa II semestr I
Dział VI
Człowiek i środowisko. Ochrona przyrody w Polsce i na świecie
| lp | Proponowane jednostki tematyczne | Szczegółowe (operacyjne) cele kształcenia
a) wiadomości b) umiejętności c) postawy |
Materiał nauczania | Metody, formy, pomoce dydaktyczne | uwagi |
| 1 | Niekorzystne zjawiska związane z zanieczyszczeniem atmosfery. Ochrona powietrza przed zanieczyszczeniami. | a) uczeń - wymienia niekorzystne zjawiska - definiuje pojęcia smogu, kwaśnych deszczy, dziury ozonowej, efektu cieplarnianego - rozróżnia przyczyny poszczególnych zjawisk b) uczeń - charakteryzuje zjawiska - rysuje schematy ilustrujące te zjawiska - przewiduje dalsze skutki tych zjawisk bez ich ograniczenia c) uczeń - kształtuje własną odpowiedzialność za stan środowiska - kształtuje umiejętność samodzielnej pracy i prezentacji jej efektów |
Smog i przyczyny jego powstawania. Typy smogu - londyński (siarkowy) i Los Angeles (fotochemiczny) i ich wpływ na organizm człowieka. Kwaśne deszcze - przyczyny i skutki ich powstawania Mechanizm powstawania "dziury ozonowej" i jej skutki - oddziaływanie na organizmy żywe (człowieka) Efekt cieplarniany - istnieje czy nie istnieje ? Przyczyny i skutki efektu cieplarnianego - analiza zmiany kierunku prądów morskich (Golfstrom) | Referaty uczniów E.Pyłka- Gutowska "Ekologia z ochroną środowiska T.Umiński "Ekologia, środowisko, przyroda" Wiedza i Życie nr 9/92, 2/94, "Globalne ocieplenie - czym nam grozi", Epstein, Świat Nauki, listopad 2000 Lub praca z Inernetem | |
| 2 | Rola wody w życiu człowieka. | a) uczeń - wymienia cechy fizyko- chemiczne wody - rozpoznaje podstawowe elementy cyklu hydrologicznego - wyjaśnia działanie cyklu - wymienia najważniejsze funkcje wody w komórce i organizmie b) uczeń - rysuje schemat cyklu krążenia wody - charakteryzuje poszczególne jego elementy - dowodzi fundamentalnego znaczenia wody w przyrodzie c) uczeń - kształtuje postawę badawczą - kształtuje współodpowiedzialność za stan środowiska |
Charakterystyka wody pod względem fizyko- chemicznym. Krążenie wody w przyrodzie (schemat cyklu hydrologicznego). Rola wody w życiu komórki i organizmu. Rola wody jako środowiska życia organizmów. Rola wody w procesach technologiczno- przemysłowych. | Pogadanka z udziałem uczniów. Tworzenie schematu cyklu hydrologicznego i jego analiza . E.Pyłka- Gutowska "Ekologia z ochroną środowiska", A.Kalinowska "Ekologia - wybór przyszłości, Możliwa praca z Internetem | |
| 3 | Metody oceny jakości wód Ochrona wód przed zanieczyszczeniem. | a) uczeń - wymienia klasy czystości wód - podaje metody oceny jakości - wyjaśnia, na czym polega każda z nich - wyróżnia rzeki i jeziora o dużym stopniu zanieczyszczenia, średnim i małym b) uczeń - klasyfikuje metody oceny jakości - ilustruje stan zanieczyszczeń rzek na mapce konturowej - wybiera sposób oceny jakości wody do określonego typu wody - ocenia jakość próbek wody c) uczeń - kształtuje postawę badawczą - kształtuje współodpowiedzialność za stan środowiska |
Klasyfikacja wód pod względem czystości w Polsce - klasa I, II, III i wody pozaklasowe. Analiza jakości wód w Polsce - mapa z oznaczonymi klasami wód w rzekach oraz tabela czystości jezior. Metody oceny jakości - fizykochemiczne (smak, zapach, pH, twardość, mętność, BZT5, ChZT) - biologiczne (miano Coli, współczynnik saprobowości) Ocena fizykochemiczna jakości 3 próbek wody - oligoceńskiej, z kranu, ze stojącego zbiornika wodnego. | Wykład, Praca w grupach, Ćwiczenia, E.Pyłka- Gutowska "Biologia z ochroną środowiska", "Ekologia i ochrona środowiska - zeszyt ćwiczeń" | Wcześniej uprzedzeni uczniowie przynoszą próbki wody na lekcje |
| 4 | Gleba - właściwości i rola w przyrodzie i gospodarce człowieka. | a) uczeń - podaje definicję gleby - wymienia składniki gleby - wymienia rodzaje gleb - wymienia funkcje gleb b) uczeń - rysuje diagram słupkowy - charakteryzuje typy gleb - porównuje pod względem użyteczności dla człowieka - analizuje zasoby gleb w Polsce c) uczeń - kształtuje postawę badawczą - uczy się pracy samodzielnej i w grupie |
Struktura gleby. Właściwości gleby. Charakterystyka edafonu. Typy gleb występujące w Polsce (analiza diagramu). Funkcje gleby (retencyjna, sorpcyjna, sanitarna, produkcyjna) - charakterystyka tych funkcji. | Referaty uczniów. Analiza mapy i diagramu przedstawiającego udział różnych typów gleb w Polsce - praca w grupach | |
| 5 | Zanieczyszczenia gleb i ich wpływ na przyrodę i człowieka Ochrona gleb przed zanieczyszczeniem. | a) uczeń - podaje definicję pojęć - wymienia formy degradacji gleby - wymienia obszary gleb zdegradowanych w Polsce b) uczeń - charakteryzuje formy degradacji - charakteryzuje rodzaje zanieczyszczeń c) uczeń - kształtuje postawę odpowiedzialności za stan środowiska |
Definicja pojęć - degradacja, dewastacja, denudacja. Formy degradacji gleb : erozja (wiatrowa, wodna), pustynnienie, urbanizacja i uprzemysłowienie gleb, chemiczne skażenie gleb (przemysłowe, rolne, komunalne). Charakterystyka zanieczyszczeń (pestycydy, gnojowica, metale ciężkie, itp.) Wypalanie traw. Stan gleb w Polsce - obszary gleb zdewastowanych. | Referaty uczniów. Praca w grupach - analiza map gleb zdewastowanych Atlas zagrożeń, E.Pyłka- Gutowska Ekologia itd. J.w., | Możliwa praca z Internetem |
| 6 | Ochrona środowiska przed odpadami | a) uczeń - definiuje pojęcie odpad - wymienia rodzaje odpadów - wymienia odpady podlegające selekcji - podaje, czym jest bioreaktor i kompostownia - wymienia zasady konstrukcji prawidłowo funkcjonującego wysypiska b) uczeń - rysuje schemat wysypiska - porównuje kompostownie z bioreaktorami - charakteryzuje sposoby uzdatniania odpadów rożnych rodzajów - ocenia przydatność sortowania odpadów a) uczeń - kształtuje poczucie odpowiedzialności własnej za stan środowiska |
Czym jest odpad? Rodzaje odpadów wytwarzanych w : - dużych miastach - małych miastach - miasteczkach i wsiach Odpady komunalne, przemysłowe, rolne itp Oddziaływanie wysypiska śmieci na środowisko. Klasyfikacja odpadów (organiczne, niebezpieczne, pozostałe np. wielkogabarytowe,). Sortownie odpadów - sortowanie szkła białego i kolorowego, zbiórka i selekcja papieru, selekcja odpadów z tworzyw sztucznych. Sposoby uzdatniania odpadów szklanych, metalowych. Bioreaktory i zasada ich działania. Kompostownie i zasady ich działania. Prawidłowa konstrukcja wysypiska śmieci - bezpiecznego dla środowiska. | Wykład połączony z prezentacją i analizą foliogramów sporządzonych na podstawie "Materiały pomocnicze dla nauczycieli w zakresie racjonalnej gospodarki stałymi odpadami komunalnymi", Fundacja "Czysta woda", "Zasoby i przyrodnicze użytkowanie odpadów organicznych", J.Siuta, Aura luty, 1997, "Światowe rynki spalarni odpadów w latach 1995- 2005" ,H. Kaiser, Aura, maj, 1997, "Wytwarzanie, użytkowanie i szkodliwość odpadów", J. Siuta, Biologia w Szkole, maj- czerwiec 1997 | |
| 7 | Formy ochrony przyrody w Polsce | a) uczeń - wymienia formy ochrony przyrody - wymienia zadania form ochrony przyrody b) uczeń - charakteryzuje poszczególne formy - określa położenie przykładowych parków narodowych czy rezerwatów a także innych ważniejszych przykładów c) uczeń - kształtuje postawę badawczą |
Zadania form ochrony przyrody (estetyczne, naukowe, krajoznawcze, historyczne, zdrowotne itp.) Formy ochrony przyrody i ich charakterystyka (parki narodowe, rezerwaty, obszary chronionego krajobrazu, parki krajobrazowe, ochrona gatunkowa roślin i zwierząt) Przykłady form ochrony przyrody. | Referaty uczniów, Mapa Polski obszarów chronionych, Walczak i inni "Obszary chronione w Polsce", E.Pyłka- Gutowska j.w. | Do domu: przygotować propozycje opracowania rezerwatów, pomników przyrody, gatunków chronionych |
| 8 | Sprawdzian wiedzy i umiejętności | j.w. | Test sprawdzający z lekcji 23- 30 | Materiały z kursu pomiaru dydaktycznego, Niemierko, "Pomiar sprawdzający w dydaktyce" |