 |
 |
 |
| - programy - realizowane projekty - moja klasa - osiągnięcia - rok szkolny 2005/06 |
 |
 |
|
Program nauczania biologii w klasach I - II
liceum ogólnokształcącego
(zakres podstawowy)
(opracowany zgodnie z aktualnie obowiązującą
podstawą
programową dla liceów i techników
- www.men.waw.pl)
III. Treści nauczania
Klasa I semestr II
Dział V
Podstawy ekologii z elementami biogeografii.
| lp | Proponowane jednostki tematyczne | Szczegółowe (operacyjne) cele kształcenia
a) wiadomości b) umiejętności c) postawy |
Materiał nauczania | Metody, formy, pomoce dydaktyczne | uwagi |
| 1. | Tolerancja organizmów na czynniki środowiska . | a) uczeń - podaje definicje pojęć - wymienia cechy budowy, funkcji charakterystyczne dla grup ekologicznych b) uczeń - ocenia wpływ działalności człowieka na organizmy - analizuje wykresy aktywności organizmów w zależności od wartości czynnika c) uczeń - doskonali umiejętności pracy zespołowej |
Pojęcie tolerancji, zakresu tolerancji. Organizmy steno- i eurytopowe. Organizmy poli- i oligostenotopowe. Prawa tolerancji (Liebiga, Shelforda) . Czynniki wpływające na rozmieszczenie organizmów (1 - biogenetyczne, 2 - ekologiczne, 3 - antropogeniczne, 4 - historyczne). | Wykład, praca w grupach - analiza schematów
Charakterys -tycznych gatunków roślin i zwierząt, zmian w strukturze lądów na kuli ziemskiej |
Przedtem realizuję temat Podstawowe pojęcia genetycz- ne i ich znaczenie. |
| 2..3, | Interakcje między populacjami. Zasady rolnictwa biodynamicznego, sąsiedztwo roślin | a) uczeń - wymienia twórców teorii i praktyki rolnictwa ekologicznego i biodynamicznego - wymienia zasady tego rolnictwa - podaje gatunki dobrze wpływających na siebie i "wrogich" roślin uprawnych b) uczeń - projektuje ogródek warzywny, mieszczący 10 dowolnych roślin - ocenia przydatność takich upraw - przewiduje dalsze losy rolnictwa ekologicznego c) uczeń - kształtuje odpowiedzialność za zdrowie swoje i innych |
Powtórzenie wiadomości o interakcjach - analiza rysunków schematycznych, przedstawiających te relacje Historia rozwoju rolnictwa ekologicznego w Polsce - pionierzy jego rozwoju. Zasady rolnictwa ekologicznego i biodynamicznego. Wzajemny wpływ różnych gatunków roślin uprawnych . Opracowanie w programie graficznym planu ogrodu opartego o przyjazne sąsiedztwo roślin. | Praca z internetem lub referaty przygotowane przez uczniów na podstawie : Poradnik dla działkowców, ogrodników amatorów pt. "Biodynamiczny ogród jak zdrowie", redakcja tygodnika "Plon", Dorota Metera, Urszula Sołtysiak, "Biodynamiczna uprawa roślin w ogródku działkowym" , praca zbiorowa pod red.M.Górnego, "Rolnictwo i ogrodnictwo biodynamiczne", Osetek J., Osetek J. | Zadanie domowe: przeprowadzenie doświadczalnej hodowli rzeżuchy na podłożu wodnym i na roztworze wyciągu z cebul czosnku jadalnego z pełną dokumentacją. (wg instrukcji z zeszytu ćwiczeń "Ekologia z ochroną środowiska" E.Pyłka- Gutowska) |
| 4,5 | Organizmy transgeniczne a problem równowagi biocenotycznej | a) uczeń - definiuje pojęcie organizm transgeniczny - wymienia czynniki wpływające na równowagę w biocenozie - wyjaśnia dlaczego organizmy transgeniczne mogą wpływać na stan równowagi w biocenozie b) uczeń - porównuje biocenozy naturalne i sztuczne - ocenia aktualny stan równowagi biocenotycznej - dowodzi negatywnego wpływu organizmów transgenicznych na równowagę w przyrodzie c) uczeń - kształtuje postawę otwartości i tolerancji wobec odmiennych poglądów w dyskusji |
Czym są organizmy transgeniczne? Zalety i wady tych organizmów wobec człowieka i otaczającej nas przyrody. Biocenozy naturalne i sztuczne - cechy charakterystyczne. Czynniki warunkujące istnienie równowagi w biocenozie. Czynniki naruszające równowagę. Samoregulacja biocenoz a działalność człowieka. Zagrożenie ze strony organizmów transgenicznych. | Dyskusja połączona z wcześniejsza prezentacją dotyczącą organizmów transgenicznych - referat uczniów na podstawie: "Transgeniczne zwierzęta jako fabryki leków" , H.Velander, H. Luboń, W. Drohan, Świat Nauki, marzec 1997, "Żywność Frankensteina?", T. Łęski, Wiedza i Życie, maj 1999 r, "Mysz z laboratorium", M.Fikus, Wiedza i Życie, październik 1995 | Na lekcji pierwszej uczniowie przygotowują materiały na podstawie zasobów Internetu, lekcja druga to dyskusja panelowa z udziałem chętnych ekspertów uczestników, prowadzących. |
| 5. | Ekosystem - krążenie materii i przepływ energii. | a) uczeń - podaje definicję ekosystemu - wyróznia typy ekosystemów - charakteryzuje typy ekosystemów - opisuje przepływ energii i obieg materii b)uczeń - rysuje sieci pokarmowe ekosystemów różnego typu - analizuje schemat obiegu materii i przepływu materii - konstruuje schemat ekosystemu cudzożywnego - wyjaśnia różnice między schematem ekosystemu samo- i cudzożywnego c)uczeń - kształtuje postawę badawczą |
Typy ekosystemów , kryteria ich klasyfikacji. Ekosystemy auto- i heterotroficzne. Krążenie materii w ekosystemie - elementy warunkujące. Przepływ energii - elementy warunkujące przepływ. Sieci pokarmowe w ekosystemach naturalnych i sztucznych. | Wykład, analiza schematów, aktywny udział uczniów. "Ekologia z ochroną środowiska" , E.Pyłka- Gutowska, "Człowiek, środowisko, przyroda", T. Umiński | Ten temat zwykle łączę z tematem o cyklach biogeochemicznych |
| 6. | Krążenie materii w przyrodzie - cykle biogeochemiczne. | a) uczeń - wymienia elementy uczestniczące w cyklach - wyjaśnia przebieg krążenia na podstawie schematów b) uczeń - rysuje schematy obiegu pierwiastków w przyrodzie - porównuje te obiegi - ocenia rolę producentów i reducentów w tych obiegach c) uczeń - kształtuje postawę ekologiczną |
Samodzielne rysowanie cyklu obiegu wody na podstawie zebranych wcześniej danych. Analiza schematu obiegu węgla, azotu, fosforu . Udział grup ekologicznych w tych cyklach. Przyczyny zachwiania równowagi krążenia tych związków i pierwiastków w przyrodzie. | Praca w grupach, wykład, dyskusja Schemat z Solomon Ville, "Biologia", "Ludzkość a obieg azotu", Smil, Świat Nauki, wrzesień 1997 | |
| 7. | Sukcesja ekologiczna - stadia sukcesji. | a) uczeń - podaje definicję pojęcia sukcesja - wylicza rodzaje sukcesji - rozpoznaje na schematach etapy sukcesji - wyjaśnia różnice między typami sukcesji b) uczeń - rysuje zmiany w trakcie sukcesji jeziora - porównuje w tabeli porównawczej typy sukcesji - ocenia znaczenie sukcesji w przyrodzie i gospodarce człowieka c) uczeń - kształtuje postawę badawczą - kształtuje własną odpowiedzialność za stan przyrody |
Przypomnienie wiadomości o sukcesji - definicja, typy sukcesji, ich charakterystyka. Energetyka sukcesji (autotroficzna, heterotroficzna). Stadia sukcesji na przykładzie pierwotnej (wydmy, skały) oraz wtórnej (jezioro- las) Analiza schematów. Znaczenie sukcesji w przyrodzie i w gospodarce człowieka. Charakterystyka ekosystemu w stanie klimaksu. | Wystąpienia uczniów, analiza schematów przedstawiających etapy różnych typów sukcesji (kserokopie), dyskusja. Projekcja fragmentu filmu "Był las..." E.Pyłka- Gutowska - "Ekologia z ochroną środowiska", "Biologia w szkole" nr 1/1987 E.Pyłka- Gutowska "Ekologia i ochrona środowiska" zeszyt ćwiczeń, Nowa Era | |
| 9 | Przegląd państw roślinnych. | a) uczeń - wymienia państwa roślinne - rozpoznaje na mapie świata obszary przez nie zajmowane - wymienia charakterystyczne gatunki roślin dla poszczególnych państw - wyjaśnia wpływ warunków biotycznych na cechy budowy i funkcji tych roślin b) uczeń - rysuje granice państw roślinnych na mapie konturowej - charakteryzuje florę tych państw - określa pochodzenie głównych roślin użytkowych Europejczyka c) uczeń - rozwija postawę badawczą - integruje wiedzę i umiejętności z biologii i geografii |
Państwa roślinne i ich charakterystyka : holarktyczne, paleotropikalne, neotropikalne, australijskie, przylądkowe, antarktyczne. Wyznaczanie granic państw na mapkach konturowych. Charakterystyka ogólna flory i szczegółowa najbardziej charakterys-tycznych gatunków roślin z uwzględnieniem roślin użytkowych. | Referaty uczniów, praca w grupach, tablice poglądowe, mapki konturowe, atlasy i tablice barwne różnych gatunków roślin, Tablice biologiczne, Wiedza i Życie , czerwiec 1999 - wkładka, "Rośliny użytkowe", Z. Podbielkowski, WSiP | |
| 10 | Przegląd krain zoogeograficznych | a) uczeń - wymienia krainy zoogeograficzne - wyjaśnia związek warunków klimatycznych i edaficznych z cechami budowy i funkcji zwierząt - wymienia po 3 charakterystyczne gatunki zwierząt dla każdej krainy b) uczeń - rysuje granice państw na mapie konturowej - klasyfikuje podane gatunki zwierząt do poszczególnych krain c) uczeń - integruje wiedzę i umiejętności z biologii i geografii - kształtuje postawę badawczą |
Krainy zwierzęce i ich charakterystyka: paleoarktyczna, nearktyczna, etiopska, orientalna, neotropikalna, australijska. Charakterystyka ogólna fauny tych krain. Charakterystyka najbardziej reprezentatywnych gatunków w połączeniu z gatunkami hodowlanymi. Wyznaczanie na mapkach konturowych granic krain. | Referaty uczniów, tablice i atlasy zwierząt, Tablice biologiczne, mapki krain zoogeograficznych z "Biologii" dla klasy II T.Umińskiego | |
| 11 | Test sprawdzający z ekologii i biogeografii | j.w. | Uczniowie samodzielnie rozwiązują test sprawdzający wiedzę i umiejętności z jednostek lekcyjnych 1 - 18 |